#Sugebizi, sugeak zaintzen - #Sugebizi, protegiendo las serpientes

Uztailaren 16a sugeen nazioarteko eguna dela aprobetxatuz, #sugebizi egitasmoaren emaitzak erakusten dizkizuet. 

Aprovechando que el 16 de julio es el día internacional de las serpientes, os muestro los resultados del proyecto #sugebizi.

#Sugebizi Aranzadi Zientzia Elkarteko herpetologia eta komunikazio sailek elkarlanean aurrera eraman duten egitasmoa izan da. Sugeen inguruko sentsibilizazioa handitzeko, eta bide batez, sugeei buruzko informazioa jasotzeko ekimena izan da, batez ere Twitter sare sozialaren bidez bideratu dena. Egitasmoak hiru hilabete eta erdi iraun ditu eta jendearen parte hartzea ikaragarria izan da. Euskal Herriko 170 pertsonek bidali dituzte beraien behaketak eta guztira 334 aipu jaso dira. Itzela! 

#Sugebizi ha sido un proyecto conjunto de los departamentos de herpetología y comunicación de la Sociedad de Ciencias Aranzadi. Se trata de una iniciativa para sensibilizar sobre las serpientes y, de paso, recoger información sobre ellas, especialmente a través de la red social Twitter. El proyecto ha durado tres meses y medio y la participación de la gente ha sido increíble. Han enviado sus observaciones 170 personas de Euskal Herria y se han recibido un total de 334 citas. ¡Impresionante!

Proiektuaren emaitzen azken laburpena erakusten dizuet jarraian:

A continuación os presento el resumen final de los resultados del proyecto:

Aurrerantzean ere badakizue, suge bat ikusiz gero lasai utzi eta gozatu behaketaz! Ondo izan!

Ya lo sabéis, ¡si veis una serpiente, dejadla tranquila y disfrutar de la observación! ¡Saludos!

UEUko elkarrizketa

Apirilian ikastaro berri bat gidatuko dot Iñaki Mezquitakin batera. Ikastarua Udako Euskal Unibertsitateak antolatu du eta beraiek in diguten elkarrizketa erakutsi nahi dizuet gaur. Besterik gabe, jarraian daukazue elakrrizketa.

Ander Izagirre: “Ikusten ez ditugun izaki bizidun mordoaz inguratuta gaude”

ueu365 | 2021-03-05

UEUren udaberriko eskaintzaren barruan “Bizidun bila I. Non daude eta nola ikus ditzakegu? Odonatu, tximeleta, anfibio eta narrastiak” izeneko ikastaroa ere izango da. Aranzadi Zientzia Elkarteko Iñaki Mezquita Aranburu eta Ander Izagirre Egaña izango dira gidari lana egingo dutenak. Izagirrek dioen legez, “mendira irten aurretik beharrezkoa da oinarri teoriko minimo bat izatea” eta, beraz, ikastaro teoriko-praktikoa izango da. 

Ezagutzen al dugu nahikoa gure ingurua?

Iñaki Mezquita: Erantzuna erraza da: ez. Naturan zentzumenak erne dituzula murgilduz gero ia egunero dago zerbait harritzen zaituena, berria dena, liluragarria. Gainera, ingurua aldakorra da; batzuetan gizakion eraginez, beste batzuetan gertakizun naturalen ondorioz (uholdeak, luiziak, espezie berrien sarrera, klima-aldaketa…), eta zaila da ezagutza sakon bat izatea epe luzera begira.

Ander Izagirre: Orokorrean ezetz esango nuke nik ere. Tontorrak edota tontorretara doazen bideak agian bai, baina bidetik harago dagoena edo bidea inguratzen duen bizitzari buruz, gehiengoak gauza gutxi dakiela esango nuke. Nire arloari dagokionez adibidez, mendira igotzean edota bidegorri batean paseatzean, ez gara ondo ondotik pasa dugun suge edo musker batez jabetu ere egiten. Ikusten ez ditugun izaki bizidun mordoaz inguratuta gaude.

Eta ezagutzen ez duguna ez dugu zaintzen?

I. M: Jakina. Ezagutu gabe ezin da maite, eta maite ez duzuna ezin duzu zaindu. Hirukote hori funtsezkoa da. Gauzak ondo ez doazenean, inguruaren zaintzaz ari naiz, hirukote hori hirukotea ez delako izaten da. Borondate ona, gogoa, ez dira nahikoa neurri zuzentzaileak eta babes eraginkor bat ezartzeko garaian.

A. I: Hala da bai. Anfibioak esaterako, talde oso zaurgarriak dira eta mundu mailan talderik mehatxatuenetarikoak dira. Gurean ere baditugu babes berezia behar duten espezieak; eta, espezie bat babesteko orduan, gizarteak guk uste duguna baino pisu handiagoa dauka. Eta esan beharrik ez dago, ezagutzen ez dugun zerbaiti ez diogula jaramonik egingo. Dibulgazioak beraz, garrantzia handia dauka.

Odonatu, tximeleta, anfibio eta narrastien bila ibiliko zarete ikastaroan. Zergatik horiek? Zer dute berezi?

I.M: Nire kasuan, bizitza osoan erakarri nauten animaliak izan direlako. Telebistako lehoi, elefante eta tigreetatik intsektu horiek behatzera pasa nintzelako, argazkiak egin nahi nizkielako. Zer duten berezi? Ni, bere edertasunez aparte, bere bizimoduak eta bizi-ziklo harrigarriak txunditzen naute.

A.I: Nire kasuan, anfibioak eta narrastiak dira interes handiena pizten didaten izaki bizidunak eta talde horietan espezializatu naizela esan daiteke. Bestalde, animalia ezezagunak dira. Ugaztun, hegazti edota beste animalia talde batzuk entzunagoak dira, eta gertukoagoak eta maitekorragoak ere egiten zaizkigu. Anfibioekin eta narrastiekin aldiz, guztiz kontrakoa gertatzen zaigu, belaunaldiz belaunaldi transmititu zaizkigun mito eta kondaira faltsuen ondorioz batez ere. Apoak gorroto ditugu eta sugeei beldurra diegu. Baina benetan merezi al dute gorroto, mespretxu eta beldur hori? Guk argi dugu ezetz. Animalia hauen errealitatea gizarteak uste duenaren oso bestelakoa da. Era berean, arrazoi berdinagatik, talde hauetan erreparatzen duen jende gutxi dago, eta horrenbestez beste talde batzuekin alderatuz informazio gutxiago dago. Euskal Herriko espezieen presentzia-mapak begiratuta adibidez, anfibio eta narrastietan hutsune batzuk daudela ikusten da. Ezezagunak diren beste adibide garbi bat da.

Zer dira odonatuak?

I.M: Bi erantzun daude, niretzat. Bata: intsektu holometaboloak dira, Odonata ordenakoak. Eta bestea, animalia ikusgarri batzuk, hegalari apartak, kolorez jantzitako ehiztari zoragarri batzuk.

Irteerez gain, azalpen teorikoak ere izango dira. Zer da landuko duzuena?

I.M: Azalpen teorikoak izango dira, bai. Nahiz eta, seguruenik, bertaratutakoek animalia horien inguruan makina bat gauza jakingo dituzten. Nire ekarpen nagusiena landa-lanean dudan esperientzia eskaintzea izan daiteke. Batez ere, irudiak eta portaerak erregistratzeko garaian. Hori transmititzen saiatuko naiz. Bestalde, identifikazio garaian ere hainbat aholku eta jarraibide ematen ere saiatuko naiz.

A.I: Bai, mendira irten aurretik beharrezkoa da oinarri teoriko minimo bat izatea. Hasteko, aldez aurretik jakin behar dugu zer bilatu nahi dugun, nola bilatu behar den eta noiz bilatzea komeni den. Bestalde, babestuta dauden espezieak direla kontuan izan behar dugu, eta animalia hauen behaketa modu etiko batean egiteko argibideak argi izan behar ditugu. Kontserbazioa beste edozeren gainetik dago. Espezieak nola identifikatu ere ikasi behar dute eta modu orokor batean, animalia hauek erretratatzeko aipu batzuk ere emango ditugu.

Nork parte hartu lezake?

I.M: Jakin-mina duen edonork. Nik txikitatik sentitu dut jakin-min hori eta ondo baino hobeto dakit zer espero den begiak zabaldu eta norbaiten esperientzia jasotzera zoazenean. Ni ez naiz zientzialaria, ni argazkilari naturazale bat naiz, batzuetan zientzian sartzen dena, baina ia nahi gabe.

Zein da azken helburua?

I.M: Behatzaile-trebeziak hobetzerako bideak erraztea, bide horretan laguntza eskaintzea.

A.I: Helburu asko dituen ikastaro bat dela esango nuke. Narrasti eta anfibioak gehiago ezagutzeko balio dezake, baina, batez ere, non, noiz eta nola bilatu behar diren. Ez dira erraz ikusten diren animaliak, baina beraien ohiturak ezagututa, erraztasun gehiagorekin aurkituko ditugu. Hori bai, lehen esan bezala, ezagutza hori kontserbaziora bideratutakoa izan behar da. Ezagutu, babesteko.

Elkarrizketaren iturria: unibertsitatea.net

Beste bat arte,

Inguruko narrasti eta anfibioak ezagutzeko irteera berriak

Azken urtietan bezela, iguruko narrasti eta anfibiuak ezagutzeko hainbat irteera gidatuko ditxut aurten ere.

Alde batetik, Gipuzkoako Parketxe Sariak antolatutako irteerak gidatzen ibiliko naiz, aste bukaera honetan hasita, Gipuzkoako Natura Parke desberdinetan. Beheko kartelian ditxuzue datak eta biharrezko informaziua.

Bestetik, maiatzak 18rako Argiak antolatutako irteeran ere ibiliko naiz, Iñaki Sanz Azkuekin batera. Argia aldizkarixan mendeurrena ospatzeko ekitaldixen barruan kokatzen da irteera hau eta Leurtzako (Nafarroan) urtegi inguruan burutuko da. Argiako orrialdian daukazue irteera honen inguruko informazio gehixau.

Animatzen bazerate eman izena lehen bailehen. Hala bada, bertan ikusiko gera! Ordura arte!

Anfibiuentzako hezegunia martxan

Azken sarreran komentau nizuen bezela, asteburuan anfibiuentzako hezegune berri bat sortu dogu Elgoibarren, Morkaiko Mendizale Elkartiak eta Aranzadi Zientzia Elkartiak antolatutako jardunaldi batian. Putzua sortu eta ingurua egokitzeko lanak in ditxugu, auzolan bidez, herritarren laguntzakin.

Hezegunia nola sortu dogun erakusten daban bideo bat eta argazki batzuk erakusten dizkizuet gaur.

(Bideo eta argazkien iturria: barren.eus)

Eskerrik asko laguntzera etorri zinaten guztiei!

Oin eurixan zain egotia tokatzen da, ia zenbat ur hartzen daban ikusteko. Urez betetzen bada, laster hasiko dia uhandre, igel, txantxiku eta bestelakuak agertzen!

Beste bat arte!

(Traducción al castellano)

Hezegune txikia sortzeko auzolana

Aurreko urtian bezela, Morkaiko Mendizale Elkartiak Elgoibarko natura eta ondaria ezagutzeko ekintza desberdinak burutuko ditxu aurten ere. Ekintza hauen artian lehena anfibiuentzat hezegune txiki bat sortzia izango da, Morkaiko eta Aranzadi Zientzia Elkartiak antolatutako auzolan baten bidez.

Gaur egun anfibiuak animalia talde mehatxatuenetarikuen artian aurkitzen dia. Hauek babesteko orduan ezinbestekua da ugaltzeko erabiltzen ditxuzten hezeguniak mantentzia eta ahal dan heinian, hezegune hauek urriak dian lurraldietan berrixak sortzia. Elgoibarren anfibiuentzako egokixak dian hezegune gutxi aurkitzen dia eta espezie jakin batzuentzat aproposak izan daitezkeenak oindik eta gutxiau.

Horregatik, Sargoateko itxurrixan onduan putzu txiki bat sortzia oso neurri aproposa izan daiteke. Gainera, hezegune txiki honen sorreran bitartez, anfibio desberdinak ugaltziaz gain, beste animalia batzuentzako (ornogabe urtarrentzako adibidez) toki aproposa ere sortuko dogu.

Auzolana martxuan 24an ingo dogu. Parte hartzeko eman izena morkaiko@morkaiko.eus helbidera idatziz edo 636994798 telefono zenbakira deitxuta.

Animatzen bazerate bertan ikusiko gera!

(Traducción al castellano)

Udaberriko irteera gidatuak

Udara sartu berri, udaberrixan indako irteera gidatuen sarrera txiki bat itxia tokatzen jata. Beste urtebetez, narrasti eta anfibiuen mundu ezezaguna kaletar askongana zabaltzeko aukeria euki dot. Hezkuntza eta sentsibilizaziuak garrantzia haundixa daukate espezie gorrotatu hauekiko ideia okerrak aldatzeko lanian.

Aurtengo irteerak, Gipuzkoako Parketxe Sariak antolatuta edota Morkaiko Mendizale Elkartiak eta Aranzadi Zientzia Elkartiak elkarlanian antolautakuak izan dia. Horrez gain, euskalnaturak urtero antolatzen daban trabesian ere izan nintzan txarla bat ematen eta bide batez, eguneko mendi ibilaldixa beraiekin burutzen. Besterik gabe, irteeren argazki batzuk erakusten dizkizuet.

- Apirilak 13, anfibio gaua Elgoibarren (Morkaiko-Aranzadi), 40 pertsona. (Argazkiak: Haritz Arrieta)

Txantxiku arruntak (Alytes obstetricans)

Uhandre marmolairia (Triturus marmoratus)

- Apirilak 15, Euskalnaturako trabesia Nafarroa iparraldian, 30 gazte. (Argazkiak: Euskalnatura)

Musker berdia (Lacerta bilineata)

Zirauna (Anguis fragilis)

- Maiatzak 5, Pagoeta (Iturraran parketxia), 35 pertsona. (Argazkiak: Elena Gisasola)

- Maiatzak 19, Araotz (Morkaiko-Aranzadi), 45 pertsona. (Argazkiak: Morkaiko Mendizale Elkartia)

Schreiber muskerrak (Lacerta schreiberi) eta gardatxua (Timon lepidus)

- Maiatzak 20, Aralar (Lizarrustiko parketxia), 50 pertsona. (Argazkiak: Lizarrustiko parketxia)

Uhandre palmatua (Lissotriton helveticus), apo arruntak (Bufo spinosus), horma-sugandila (Podarcis muralis) eta musker berdia (Lacerta bilineata)

Uhandre palmatuak (Lissotriton helveticus) eta arrabioa larba (Salamandra salamandra)

- Maiatzak 27, Aiako Harria (Arditurriko parketxia), 40 pertsona. (Argazkiak: Arditurriko parketxia)

Suge gorbataduna (Natrix astreptophora)

- Ekainak 3, Aizkorri-Aratz (Arantzazuko parketxia), 30 pertsona. (Argazkiak: Haritz Arrieta)

Musker berdia (Lacerta bilineata)

Guztira 250 lagun baino gehixau izan dia irteera hauetara etorritakuak (lastima plazak betetzian ondorioz ezin etorrita geratu zeratenak). Hasieran esan bezela, baguaz pixkanaka animali hauen errealidadia zabaltzen (nahiz eta oindik asko dauan hobetzeko). Lan horretan, ezin ahaztu nik indako irteerez gain, Aranzadi Zientzia Elkartiak beste horren beste antolatzen ditxuala udaberri osuan zihar.

Irteera hauetan lagundu diazuen guztiei eskerrak ematia ere tokatzen jata. Haritz Arrieta, Iñaki Sanz, Aitzol Arriola, Iker Novoa, parketxietako gidariak... Eskerrik asko!

Amaitzeko, anfibio eta narrasti espezie danak babestutako espezieak diala euki bihar da kontuan, eta holako ekintzak burutzeko baimenak bihar diala azpimarratu nahiko nuke.

Hurrengora arte!

(Ver traducción al castellano)

Narrasti eta anfibiuak ezagutzeko irteera gehixo

Azken urtieetan bezela, aurten ere narrasti eta anfibiuak ezagutzera emateko irteerekin jarraitzen dot. Morkaiko Mendizale Elkartiak eta Aranzadi Zientzia Elkartiak antolauta, apirilian anfibiuak ezagutzeko gaueko irteera in genduan eta maiatzak 19xan narrastixen txanda izango da. 

Bestalde, urtero bezela Gipuzkoako Parketxe Sariak antolatutako irteerak gidatzen ere ibiliko naiz, Gipuzkoako Natura Parke desberdinetan.

Animau! Gauza ezezagun ikusgarri asko ditxuzue ikusteko!

Elgoibarko natura eta ondarea ezagutzeko irteerak

Morkaiko mendi taldetik Elgoibar eta inguruetako natura eta ondarea ezagutzeko 9 irteera antolatu ditxugu, bakoitza gai baten ingurukua. Irteera bakoitzian, tokatzen dan gaixan jakituna dan gidarixa izango dogu. Inma Mugerza, Ignacio Mugerza, Antton Alberdi, Asier Sarasua, Jokin Martinez, Iñaki Etxaniz eta ni neu, besteak beste. Nere kasuan, anfibiuen eta narrastixen irteerak gidatuko ditxut.

Apirilaren 13an izango da lehena, anfibiuak ezagutzeko gabeko irteera hain zuzen ere. 

Izena emateko morkaiko@morkaiko.eus helbidera idatzi edo 636 994 798 telefono zenbakira deitxu bihar da. Jende askokin irteera deserosua izaten dala ikusitxa, jende kopurua mugatu bihar izan dogu. Hala ere, jende asko animau ezkero, ingou bigarren irteera bat ere. Espero dogu zuen gustokuak izatia!

Maiatza, ekintzaz betetako hilabetia

Azken urtietan bezela, aurtengo maiatza ere nahiko kargauta euki naban, narrasti eta anfibiuen inguruko irteera, ikastaro edota hitzaldixekin. Badakit maiatza aspaldi jun zala, baina uste dot indako gauzak gogoratziak merezi dabala.

Alde batetik, Gipuzkoako Parketxe Sariak antolatuta, natura parkietan narrasti eta anfibiuak ezagutzeko irteeretan gidari lanetan ibili naiz. Egualdixagatik Arantzazukua suspenditxu bihar izan genun, baina gainontzeko 4retan egualdi paregabia euki genduan, eta bitxo dexente ikusi genitxun. 2-3 orduko ibilbide txiki baten ez da erreza gauza asko ikustia, baina aurten zorte haundixa euki dogu eta danetik ikusteko aukera euki dau irteeretara animau dan jentiak. Hemen ditxuzue irteeretako argazki batzuk.

Pagoeta PN

Hasierako azalpenak ematen (Arg.: Aitor Montes)

Narrasti espezieak erakusten (Arg.: Aitor Montes)

Anfibioen inguruko azalpenak ematen (Arg.: Haritz Arrieta)

Uhandre eta zapaburuak erakusten (Arg.: Haritz Arrieta)

Aralar PN

Azalpenak ematen (Arg.: Lizarrustiko Parketxea)

Anfibio bila (Arg.: Lizarrustiko Parketxea)

Zirauna (Anguis fragilis) (Arg.: Lizarrustiko Parketxea)

Txantxiku arrunta (Alytes obstetricans), uhandre palmatuak (Lissotriton helveticus), arrabio larba (Salamandra salamandra) eta musker berdia (Lacerta bilineata) (Arg.: Lizarrustiko Parketxea)

Narrasti ta anfibio desberdinak erakusten (Arg.: Lizarrustiko Parketxea)

Aizkorri-Aratz (Anduetza)

Musker berde gazte bat erakusten (Arg.: Anduetzako Parketxea)

Eskulapio sugia (Zamenis longissimus) (Arg.: Anduetzako Parketxea)

Eskulapio sugia (Zamenis longissimus) (Arg.: Anduetzako Parketxea)

Musker berdia (Lacerta bilineata) (Arg.: Anduetzako Parketxea)

Iparraldeko suge leuna (Coronella austriaca) (Arg.: Anduetzako Parketxea)

Aiako Harria PN

Sugandila eta muskerrak erakusten (Arg.: Arditurriko Parketxea)

Uhandre palmatuak (Lissotriton helveticus) (Arg.: Arditurriko Parketxea)

Suge gorbataduna (Natrix astreptophora) (Arg.: Arditurriko Parketxea)

Ur-igel arrunta (Pelophylax perezi) erakusten (Arg.: Arditurriko Parketxea)

Aranzadi Zientzia Elkartiak antolatutako ikastaro baten ere egon nintzan. Narrasti, anfibio eta odonatuak identifikatzen ikasteko ikastarua zan, eta neri narrastixen partia erakustia tokau jatan. Egun osoko egitarauakin, goizian parte teorikua eman genduan, eta gero, mendira jun ginan, animalixok aurrez aurre ikusteko asmuakin.

Atal teorikua jasotzen

Suge biperakara (Natrix maura) (Arg.: Aitor Galdos)

Zarautzeko Arkamurka natur taldiak antolautako anfibiuak ikusteko gabeko irteera baten gidari lanetan ere ibili nitzan. 

(Arg.: Aitor Leiza)

Horma-sugandilan (Podarcis muralis) arrautzak, uhandre palmatua (Lissotriton helveticus), baso-igel gorria (Rana temporaria) eta txantxiku arrunta (Alytes obstetricans) (Arg.: Aitor Leiza)

Hegaldeko zuhaitz igela (Hyla Meridionalis) (Arg.: Aitor Leiza)

Amaitzeko, hitzaldi bat emateko aukera ere izan naban Mallabian, Juankar Andresekin batera. 30 pertsona animau zian hitzaldira eta interes haundixa erakutsi zuten gainera. Oso hitzaldi aberasgarrixa izan zan guretzat.

Mallabiako hitzaldixan kartela

Guztira 170 pertsona izan dia ekintza hauetara animau dianak. Orokorrian jentia oso gustora geratu dan sentsaziua jaso dot nik, eta narrasti eta anfibiuak errespetauko ditxuzten 170 pertsona gehixau egotia bada zerbaitx! Pixkanaka baguaz animali hauen inguruko gezur eta kondairei bueltia ematen.

Ondo segi!

(Ver traducción al castellano)